వరూధిని - ప్రవరాఖ్యుడు (నాటకం)

తరమే బ్రహ్మకునైన - యీనగ మహత్యంబైన నే నియ్యడం
గల చోద్యంబులు రేపు గన్గొనియెదన్ - గాకేమి నేడే గెదన్
ఆహాఁ' పాద లేపనము గరిగి పోయెనే!
ఎక్కడి అరుణాస్పదము '
ఎక్కడి హిమగిరి!
ఇంక నే నింటి కేగుదారి!

హిమనగరీ మధుర ఝరీ
అనురాగ రాగ మంజరీ
భాసిల్లు నే నవరత్నాలతో
నవశోభాలహరి శీతగిరి
యోగీశునైనా-భోగాల వాంఛ
రేగించి రాగాలు పాడించె

ప్రవరుడు పద్యం:
ఎవ్వతెవీవు భీత హరిణేక్షణ ఒంటి చరించె దోటలే
కివ్వనభూమి భూసురుడనే ప్రవరాఖ్యుడ
త్రోవతప్పితిన్
గ్రొవ్వున ఇన్న గాగ్రమునకున్ జనుదెంచి పురంబు
గాంతు తెల్పగదవే తెరువెద్ది శుభంబునీక గున్ !

వరూధిని పద్యం:
ఇంతలు కన్నులుండ తెరువెవ్వరి వేడెదు భూసురేంద్ర ఏ
కాంతమునందునున్న జవరాండ్ర నెపంబిడి పల్కరించులా
గింతియెగాక నీ వెఱుగ వేమును వచ్చిన త్రోవ చొప్పు, నీ
కింత భయంబు లేకడుగ నెల్లిద మైతిమి మాట లేటికిన్

వచనం : నా పేరు వరూధిని మా ఇంట్లో ఆతిధ్యము తీసుకొని వెళ్లండి!

ప్రవరుడు : ఆ మాటేచాలు నేను మా ఊరు వెళ్లాలి!

వరూధిని పద్యం :
ఎక్కడి యూరు కాల్ నిలువకింటికి బోయెదనంచు,
బల్కెడీ పక్కట!
నిక్కము దాప నేల ధరణీసుకనందన నీ పయిన్
జిక్కె నామనంబు!

పాట :
విరిపొదరిళ్ల బిగికౌగిళ్ల తేలి ఏలుతావో!
వియోగాల ముంచి పోదువో!
వ్రతులై మెలిగే వారిని నీవిట కోర న్యాయమౌనా!
దురాచారా భీతి లేదొకో!
యాగము యోగము మాకౌగిలిలో - భోగము కోరే కాదా!
భామరొ కామికి స్వర్గమ్మదియే - బ్రహ్మ జ్ఞానికి కాదుగా!

ప్రాచదువులలో పాఠమేగా
ఆనందో బ్రహ్మ ఎఱుగవకో !
మేనులు మరిచే తుచ్ఛ సుఖాలు
పరమానందము కాదుగా!
వీరి పొదరిళ్లు బిగికౌగిళ్ల తేలి ఏలుతావో
వియోగాల ముంచి పోదువో!